Γιατί νιώθεις μόνος ακόμη κι αν έχεις πολλούς φίλους, σύμφωνα με νέα έρευνα

Μπορεί να έχεις πολλούς φίλους, επαφές και κοινωνική ζωή, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι νιώθεις λιγότερη μοναξιά. Μια νέα μελέτη εξηγεί γιατί οι νεότεροι ενήλικες βιώνουν έντονα το αίσθημα της κοινωνικής αποσύνδεσης, ακόμη κι όταν περιβάλλονται από κόσμο. Η μοναξιά εδώ δεν έχει να κάνει με την απουσία ανθρώπων, αλλά με το πόσο σταθερές, προβλέψιμες και ουσιαστικές είναι οι σχέσεις σου. Όταν όλα αλλάζουν γρήγορα, η συναισθηματική ασφάλεια ατονεί.

Η μοναξιά δεν είναι πάντα θέμα αριθμών

Όπως αναφέρεται στο PsyPost, η κοινωνική ευεξία δεν αφορά μόνο το αν έχεις φίλους, αλλά το αν νιώθεις ότι ανήκεις κάπου. Περιλαμβάνει το να αισθάνεσαι αποδεκτός, να έχεις στήριξη όταν τη χρειάζεσαι και να λειτουργείς με άνεση μέσα σε μια κοινότητα. Αν νιώθεις ότι οι σχέσεις σου είναι αμοιβαίες και βασίζονται στην εμπιστοσύνη, τότε η κοινωνική σου ευεξία είναι υψηλότερη. Δεν μετρά μόνο η ποσότητα των επαφών, αλλά το αν σου δίνουν νόημα και σταθερότητα.

Αντίθετα, η κοινωνική δυσφορία εμφανίζεται όταν οι δεσμοί σου δεν σε στηρίζουν. Η μοναξιά, η περιθωριοποίηση και η αίσθηση ότι δεν σε καταλαβαίνουν μπορούν να φθείρουν τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία. Μπορεί να προκύπτουν από προσωπικές εμπειρίες, αλλά συχνά συνδέονται και με ευρύτερες κοινωνικές συνθήκες, π.χ. ανασφάλεια, ανισότητες ή έλλειψη εμπιστοσύνης. Όταν αυτά συσσωρεύονται, μειώνεται η ανθεκτικότητά σου στο στρες.

Πώς αλλάζουν οι φιλίες με την ηλικία 

Οι ερευνητές προσπάθησαν να καταλάβουν πώς αλλάζει η κοινωνική ευεξία και η μοναξιά με την ηλικία και ποιες συνθήκες ζωής τις επηρεάζουν. Ανέλυσαν δεδομένα από μεγάλες δημοσκοπήσεις ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, εμπλουτισμένες με στοιχεία φοιτητών. Έτσι μπόρεσαν να συγκρίνουν διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και να δουν πώς συνδέονται οι φιλίες, οι αλλαγές ζωής και οι στάσεις απέναντι στις σχέσεις με το αίσθημα σύνδεσης ή απομόνωσης.

Η εικόνα που προκύπτει δείχνει ότι οι νεότεροι και οι μεγαλύτεροι ενήλικες δηλώνουν υψηλότερη κοινωνική ευεξία, ενώ οι άνθρωποι στη μέση ηλικία φαίνεται να δυσκολεύονται περισσότερο. Αν είσαι νεότερος, έχεις συνήθως περισσότερους φίλους, αλλά οι σχέσεις αυτές συχνά αλλάζουν ή διακόπτονται. Αν είσαι μεγαλύτερος, μπορεί να έχεις λιγότερες υποχρεώσεις και πιο σταθερούς δεσμούς. Στη μέση ηλικία, οι πιέσεις συσσωρεύονται και ο χρόνος για σχέσεις περιορίζεται.

Όσοι ανέφεραν ότι αισθάνονται καλά, δήλωσαν και λιγότερο στρες στην καθημερινότητά τους. Είχαν επίσης περισσότερους φίλους και ένιωθαν ότι μπορούν να βασιστούν σε αυτούς. Αντίθετα, όταν κυριαρχεί η κοινωνική δυσφορία, αυξάνεται η πιθανότητα να έχεις απομακρυνθεί από φίλους ή να έχεις χάσει επαφή μαζί τους. Δεν είναι απαραίτητα θέμα σύγκρουσης, αλλά συχνά αποτέλεσμα έλλειψης χρόνου, ρουτίνας και σταθερής επικοινωνίας.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι η μοναξιά στους νέους δεν σημαίνει απουσία σχέσεων. Αντίθετα, χαρακτηρίζεται από αστάθεια. Μετακομίσεις, αλλαγές δουλειάς, σπουδές και νέες αρχές κάνουν τις φιλίες πιο εύθραυστες. Όταν δεν υπάρχει ρουτίνα ή αίσθηση διάρκειας, είναι εύκολο να νιώσεις ότι τίποτα δεν κρατά. Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να νιώθεις μόνος, ακόμη κι όταν το ημερολόγιό σου είναι γεμάτο.

Τι μας λένε πραγματικά τα δεδομένα

Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα δεδομένα δείχνουν συσχετίσεις και όχι αιτίες. Η μελέτη αποτυπώνει μια στιγμή στον χρόνο και όχι την πορεία των ίδιων ανθρώπων μέσα στα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε αν οι διαφορές οφείλονται στην ηλικία ή στις γενιές. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα βοηθούν να καταλάβουμε καλύτερα γιατί η μοναξιά δεν είναι απλό ζήτημα αριθμού φίλων, αλλά ποιότητας, σταθερότητας και συγκυριών ζωής.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο PLOS One!